Evet ve Hayır.
Bu sorunun cevabı yaptığınız işe ve çalıştığınız alana göre değişiyor. Eğer programlamaya ilgi duyduğunuz ya da çalışmak istediğiniz alan temel programlama işlemleri ile sınırlıysa matematik bilgisine gerek yok. Yani;

• yapay zeka sistemleri
• istatistiksel bilgileri hesaplamak
• animasyon modelleri üzerinde çalışmak
• astronomi, hava ve benzeri simülasyonlar üretimi
• ses analizi, karakter tanıma, parmak izi tanıma vb kimlik doğrulama sistemleri
• biyolojik araştırma uygulamaları
• makine öğrenimi
• yapay sinir ağları
• ya da programlama dili yazmak gibi bir niyetiniz yoksa matematik bilgisine pek gerek yok.

Yani normal bir web tasarımcısı veya java programcısının matematik bilgisine ihtiyacı yoktur. Ama yukarda saydığım veya yukarıdaki konulara benzer konular hakkında çalışmaya başladığınız andan itibaren matematik bilgisine neredeyse zorunlu hale geliyor.

Peki, gerçekten matematik öğrenmenize gerek var mı?
Matematikte iyi olmanız bazı sistemleri daha hızlı kavrayıp kurabilmenize yardımcı olur. Bu sayede çalıştığınız projelerin alt yapısı daha sağlam veya etkili olabilir. Diğer taraftan proje üzerinde harcadığınız zamanda azalacaktır, ki bence en önemli noktalardan biri.

Kolay Gelsin
Engin!

Image credit: shonk

Component Boyutlandırma

Flex içerisinde componentlerin boyutlandırılması aslında basit bir işlem, yapmanız gereken tek şey width ve height özelliklerine sayısal olarak değer atamanız. Tabii her bir sayısal değer 1 pixeli temsil ediyor. Aşağıda bunun basit bir örneği yer almakta, görüntüde ki butonun genişliği 200, yüksekliği 50 pixel.

Belirtilmiş(Kesin) Boyutlandırma

Kod;
[xml]

[/xml]
Bu tarz boyutlandırmaya belirtilmiş(kesin) boyutlandırma deniyor. Yani belirtilen değer componentin değeri olarak atanıyor. Bunun bazı istisnaları var ama bu konuya daha sonra değineceğim.

Bu şekilde boyutlandırma her ne kadar işinize yarasada uygulama tasarımında bundan daha fazlasına ihtiyacınız olacaktır. Mesela yaptığınız bir uygulamada butonun ekrana göre boyutunun değişmesini istiyorsanız, uygulamanın boyutu her değiştiğinde gerekli olan componentlerin boyunu yeniden hesaplamanız gerekecektir. Flex içerisinde bu ve buna benzer sorunları çözmek için boyutlandırmayı yüzdelik değer olarak verme şansınız var. Aşağıdaki örnekte butonu taşıyan Group componentinin boyutları genişlik 350, yükseklik 150 pixel olarak düzenlendi, taşıdığı buton ise genişlik ve yükseklik 50% olarak düzenlendi. Yani butonun genişliği 175pixel, yüksekliği ise 75 pixel olacaktır.

Yüzde Tabanlı Boyutlandırma

Kod;
[xml]



[/xml]

Bu sistemin en büyük avantajı Group componentinin boyutu değiştiğinde butonun boyutunun otomatik olarak değişmesidir. Bu sayede herhangi bir işlem yapmadan belli bir componentin içindeki tüm elemanların boyutlarını otomatik olarak düzenleyebilirsiniz. Bu tarz boyutlandırmaya ise yüzde tabanlı boyutlandırma deniyor.

Dikkat etmeniz gereken nokta ise ActionScript içerisinde kod yazarken yüzde(%) işaretinin kullanamayacağınızdır. Bu yüzden bu işlemi ActionScript içerisinde yapmak için iki height ve width özellikleri yerine percentHeight ve percentWidth özelliklerini kullanmanız gerekecektir.

[as3]
button.percentHeight = 50;
button.percentWidth = 50;
[/as3]

Minimum ve Maksimum Boyutlandırma

Flex componentlerinde bulabileceğiniz diğer bir özellik ise componentlerin minimum ve maksimum boyutlandırma değeri atayabilmenizdir. Bu özellik en çok otomatik boyutlandırma işleminde sizin işinize yarayacaktır.

Kod;
[xml]

[/xml]
Şimdilik bu kadar.
Kolay gelsin
Engin Yöyen!

Flash Player Koordinat Sistemi

Eminim ki herkes ilkokuldan kalan bilgilerle 2 boyutlu koordinat sisteminin yatay x, dikey y olarak ölçüldüğünü biliyordur. Bu koordinat sistemine göre x=0 ve y=0 koordinatları merkezde yer alıyor. Aşağıdaki şekilde de görebileceğiniz gibi bu koordinat düzlemine göre x sıfırdan sağa gittikçe pozitif sola gittikçe negatif, y sıfırdan yukarıya çıktıkça pozitif aşağıya indikçe negatif oluyor(Kartezyen koordinat sistemi).

Standart Koordinat Düzlemi

FlashPlayer’deki koordinat sistemi biraz farklı,Flash: video ekranlarının koordinat sistemini temel aldığı için x sıfır ve y sıfır sol üst köşede yer almaktadır. X koordinatı aynı şekilde standart sisteme göre ama y sıfırdan aşağıya indikçe pozitif yukarıya çıktıkça negatif oluyor, yani normal y koordinat düzleminin tersi.

Flash Koordinat Düzlemi

Sahne Üzerine Component Ekleme

Yukarıdaki koordinat sistemine göre sahneye herhangi bir component eklendiğinde bu componentin belirli bir konumda yer alması gerekiyor, yani sahneye eklediğiniz herhangi bir component öyle yada böyle bir x ve y koordinatına sahip olacaktır.Aşağıdaki görüntülerde sahneye eklenen bir butonun farklı koordinatlarda ekran da nasıl yer aldığına dair basit 3 örnek bulunuyor.

X=0 ve Y=0

X=10 ve Y=10

X= -10 ve Y= -10

Her ne kadar verilen örneklerde Flex kullanılmış olsada burdaki mantık Flash Player’e air olduğundan dolayı, aynı mantık tamamen Flash Professional için de geçerlidir.

Kolay Gelsin

Engin!

Günümüz IDE(uygulama geliştirme araçları), bu sorunun üzerinden gelebilmek için What You See Is What You Get (WYSIWYG) denilen, bir nevi gördüğünüz elde ettiğiniz sonuçtur mantığı ile programcılara uygulama ara yüzünü daha basit bir şekilde geliştirme imkânı sunuyorlar. Flash Builder’da bu kapsama giriyor, yani uygulama geliştirirken Tasarım ve Kod olarak iki farklı seçiminiz var. Kod kısmında kod yazıyorsunuz, tasarım kısmında ise sürükle bırak mantığı ile uygulamanın ara yüzünü hazırlayabiliyorsunuz. Bu sayede bir kaç dakika içerisinde basit bir ara yüz hazırlayabilirsiniz.

Burada kısaca yeni başlayanlar için bu işlemin nasıl yapılacağına ve kullanılan component grouplarına kısaca değineceğim. İlk olarak yeni bir Flex projesi oluşturmanız gerekiyor, eğer Flex’e yeni iseniz aşağıdaki linke tıklayarak ilgili linkten Flex’in kurulumu ve proje oluşturulması hakkında gerekli bilgileri bulabilirsiniz.

http://enginyoyen.com/blog/tr/?p=318

Projeyi oluşturduktan sonra karşınıza aşağıdaki gibi bir görüntü gelecektir

Burada kod yazmak için Source, tasarım için Design bölümünü seçebilirsiniz. Makalenin geri kalanında Design bölümünü seçtiğinizi farz ederek devam edeceğim. Tasarım bölümüne geçtiğinizde uygulama içerisinde herhangi bir component olmadığını için, karşınıza tamamen boş bir sayfa çıkacaktır. Buradan itibaren sol kısımdaki PackageExplorer bölümünden istediğiniz componenti sürükleyip bırakarak, o componenti uygulamaya eklemiş oluyorsunuz. Panelden rastgele denemek istediğiniz bir kaç tane component sürükleyip bırakarak test edebilirsiniz. Uygulamayı çalıştırmak için ise üst menüdeki Debug butonuna tıklamanız yeterli olacaktır. Bu sayede uygulama varsayılan internet tarayıcınızda açılacaktır.

Component Grupları

Flex içerisindeki componentler 4 kategoriye ayrılmış durumda. Bunlar sırası ile;
• Control
• Layout
• Navigators
• Charts

Control
Control componentleri, kullanıcı ile etkileşimi sağlayan veya belirli bir verinin görüntülenmesini sağlayan, Button, CheckBox, RadioButton, TextInput gibi componentlerdir. Bunlardan bazıları her ne kadar günlük hayatınızda sıkça karşınıza çıksa da bazılarının farkına hiç varmamış olabilirsiniz. Mesela metin görüntülemek için Label, resim görüntülemek için Image farklı bir SWF dosyasını yüklemek için SWFLoader componentlerini kullanabilirsiniz.

Layout
Layout componentleri kendi içerisine eklenen componentlerinin belirlenen alan içerisinde nasıl konumlanacağını belirler. Yani diyelim ki, uygulamanın bir bölümünde sahneye eklenen her şeyin alt alta sıralanmasını istiyorsunuz, böyle bir durumda ya x ve y koordinatlarını teker teker vermeniz gerekecek, ki bu hem zaman alıcı hem de uygulamanın boyutu değiştiğinde bu koordinatları yeniden vermeniz gerekebilir. Bunun yerine VGroup componentini kullanabilirsiniz. VGroup componenti kendi içerisine eklenen tüm componentleri dikey bir şekilde sıralamaya yarar.Tabi istediğiniz takdirde farklı bir component kullanarak istediğiniz elementlerin yatay veya x ve y koordinatına göre sahnede yer almasını sağlayabilirsiniz. Bunun harici bu bölümde farklı element taşıyıcıları kullanabilirsiniz. Bu konu biraz daha detaylı olduğunda bir sonraki bölümde detaylı bir şekilde açıklayacağım.

Navigators
Navigator componentleri temelde uygulamayı kullanan kişiyi bir ekrandan bir diğerine ulaşmasını sağlamak için kullanılırlar. Bunlar Menu, AccordionMenu gibi kullanıcının etkileşimi ile ekran üzerindeki görüntünün değişmesini sağlayan componentlerdir.

Charts
İstatistiksel verilerinin gösterilmesi için kullanılan componentlerdir. Birçok farklı veriyi görüntülemenizi sağlayacak temel istatistiksek componentler bu grupta yer almaktadır.

Kullanıcı Componentleri
Yukarıda verilen component grupları sadece Flex ile beraber gelen componentlerdir. Bunun harici açık kaynak olarak yapılmış birçok yararlı componenti internet üzerinden bulabilirsiniz. Tabii ki kendi componentinizi de geliştirebilirsiniz.

Bir sonraki makalede, Layout componentlerinin nasıl kullanıldığına değineceğim.
Kolay gelsin,
Engin!

Ve kitap satışta…

Kitabı online olarak veya kitapçılardan temin edebilirsiniz. Ama tahminime göre kitapçılara ulaşması bir kaç gün daha alacaktır.

Umarım kitap ActionScript ile sunucu programlama da sıkıntı çekenlere bir nebze yardımcı olabilir.

Kolay Gelsin

Engin Yöyen!

engin@enginyoyen.com

adresine, kendinize ait eposta adresiniz, isim ve soy isminiz ile beraber yollamanız gerekiyor. İsim ve soy isim kazananı belirlemek,
eposta adresi ise kazanana ulaşmak için gerekli. En iyi 4 cevabın sahipleri yine burada açıklanacak ve kitaplar cevabın sahiplerine yollanacak.
18 Nisan 2010 Pazar gecesine kadar vaktiniz var. Bu tarihten sonra yollanan mailler malesef göz önüne alınmayacaktır.

Ve Sonuçlar…(20.04.2010)

• Meriç Baygın
• Selman KURT
• Halil İbrahim Penekli
• Serhat SEZER

Kitapların dağıtımı yapıldığı gün, sahiplerine kargo ile gönderilecektir.

İyi günlerde kullanmanız dileği ile.

Engin Yöyen!

Kitap içerisinde PHP, MySQL, BlazeDS, Zend AMF gibi platformların ActionScript ile nasıl bağlantı kurulup veri alış verişinin nasıl yapılacağına dair bilgiler yer alıyor. Tabi aynı zamanda bu platformların nasıl kurulacağına, ne iş yaptıklarına ve nasıl çalıştıklarına detaylıca değiniliyor.

Kitabın hedef kitlesi ise olarak Flash ile Sunucu programlamanın nasıl yapılacağını öğrenmek isteyenlerdir. Yani daha önce hiç PHP, BlazeDS, Zend AMF veya MySQL kullanmamış olan biri kitap içerisinde ki bilgiler ile birlikte adım adım sunucuların nasıl kurulacağını, ActionScript ile bağlantının nasıl sağlanacağını ve sunucu ile veri alış verişinin nasıl yapılacağı gibi konulara detaylı bir şekilde değiniyor.

Kitabın içerisinde verilerin konuların detaylarını daha sonra yayınlayacağım. Bu arada daha önce olduğu gibi kitap çıktığında, bana gelecek olan kitaplardan 3 tanesini buradan ücretsiz olarak vereceğim. Kitaba ücretsiz ve çıktığı anda sahip olmak için bloğu takip edin…

Engin Yöyen!

Burada tabi basit animasyonlarda bahsetmiyorum, örnek vermek gerekirse Ralph Hauwet’in yaptığı bir çalışmada saniyede 15.000 farklı parça yer değiştiriyor. 3D olan bu çalışmada parçacıklar sadece yer değiştirmiyor ayrıca buna efeklerde ekleniyor. Bu işlemi yapabilmek her ne kadar imkansız olmasada bunu bilgisayarın hafızasını tüketmeyecek bir şekilde yapmakta o kadar ustalık istiyor.

Branden Hall ve Joshua Davis tarafından hazırlanan HYPE kütüphanesine göz atmanızı tavsiye ederim. Kütüphane ileri düzeyde animasyon ve efect geliştirmek için çok iyi bir şekilde hazırlanmış, eğer fırsatım olursa bende blog üzerinden bir iki örnek vermeye çalışacağım. Kütüphaneye ve örneklere aşağıdaki adresten ulaşabilirsiniz;

http://hype.joshuadavis.com/

Grant Skinner’in ActionScript üzerine yaptığı performans testleri bir çok konuda size yardımcı olabilir, hangi objelerin daha az hafızayı kullandığı, kod yazma ve performans testleri hakkında detaylı bilgi içeriyodu. Aşağıdaki adreste ilgili sunum dosyasını indirebilirsiniz;

http://gskinner.com/talks
http://gskinner.com/talks/quickNL/

Erik Natzke’nin çizimlerini görmek gerçekten güzeldi, ama daha güzeli bu çizimlerin nasıl yapıldığını açıklamasıydı. Aşağıdaki linkten kişisel bloguna ulaşabilirsiniz. Ayrıca istediğiniz taktirde çalışmalarının bazılarının kopyasını satın alabilirsiniz. Şahsen ben bir tanesini aldım;

http://jot.eriknatzke.com/

Bunun harici açılışta Adobe’nin son gelişmelerinden haberdar olma şansım oldu. Gerçi benim için biraz hayal kırıklığı oldu çünkü 1 saat içerisinde anlatılan herşeyi zaten bloglardan takip etme şansım olmuştu. Ama eğer duymayan varsa bir kaç şeye burada kısaca değineceğim;

• AIR 2.0 cep telefonlarında çalışabilecek (Android ile beraber)
• Flash Player 10.1′de optimize edilmiş, yani daha hızlı çalışabilecek
• Flash CS5 içerisinden Iphone için uygulama geliştirilebilecek(Ben açıkçası bunu hala gereksiz görüyorum)
• Dokunmatik ekranlar için Flash Player desteği

Tabi sadece bu kadar değil ama eminim geriye  kalanlardan haberdar olmuşsunuzdur.  Bu arada eğer IPhone benzeri bir cihaz almayı düşünüyorsanız, yakında DELL in ürünü satışa sunulacak. Android’i desteklediği için tercih sebebi olabilir.

Kolay Gelsin

Engin Yöyen

Uygulama ile istediğiniz bir Flex projesini veya içerisinde ActionScript kodu bulunan bir klasörü seçerek çalıştırabilirsiniz. Yazılan kodların bu şekilde analize edilmesi fikri programcıya belirli bir projenin ne kadar kod tutacağı hakkında bilgi vermesine dayanıyor. Tabii buradaki bilgi yazılımcının ne kadar verimli olduğu hakkında herhangi bir bilgi vermez. Bunun sebebi ise deneyimli bir programcı belirli bir fonksiyonelliği daha az kod ile yazabilir, bu yüzden uygulamanın verdiği bilgiler sadece yaptığınız iş hakkında size daha fazla bilgi vermek için kullanılır.

Diğer taraftan uygulama yorumlar hakkında detaylı bilgiler veriyor, bu bilgiler sayesinde hangi dosyalarda ne kadar yorum olduğunu veya bazı kod dosyalarına hiç yorum eklemediğiniz gibi bilgilere ulaşabilirsiniz, kodlarınıza geri dönüp, yorumlar ekleyebilir, bu sayede ilerde kodlarınız daha kullanışlı bir hale gelebilir.

Aşağıdaki adreste kod analizi hakkında daha fazla bilgi bulabilirsiniz;
http://en.wikipedia.org/wiki/Source_lines_of_code

Aşağıda uygulamanın verdiği bilgileri görebilirsiniz;

Detaylar
Seçilmiş dizindeki toplam dosya sayısı
Kaynak dosyalar (ActionScript& MXML dosyaları)
Toplam satır sayısı
Toplam boş satır sayısı

Yorumlar
Yorum yapılan satırların toplamı
Tek satır yorumlar (örnek: //Tek satır yorum örneği )
Çok satır yorumlar (örnek: /* çok satır yorum örneği */)
Kode ve Yorum (örnek: private var arr:Array; \Kod ve yorum birlikte )
HTML Comment (örnek: )

Primitif Objeler
Number objelerinin toplamı
Uint objelerinin toplamı
Int objelerinin toplamı
String objelerinin toplamı
Boolean objelerinin toplamı

Diğerleri
Fonksiyonlar (getters ve setters fonksiyonları sayıma dahil edilmedi)
Şartlı ifadeler (if ve switch şartlı ifadeleri)
Döngüler (for, for in, for each, while ve do while döngüleri)
Try, Catch Block

Ve uygulamayı da buradan indirebilirsiniz;

Kolay Gelsin
Engin Yöyen

MXML temelde XML doküman yapısı ile çalışan bir etiketleme dilidir(Markup Language). Hala karmaşık geliyor o yüzden biraz basite indirgemek gerekiyor. MXML dili XML ve HTML de olduğu gibi etiketlerle çalışır. Eğer daha önce HTML veya XML kullandıysanız, MXML kullanımı sizin için kolay olacaktır.

Flash(Flex) Builder içerisinde yeni bir Flex projesi oluşturduğunuzda, ana uygulama dosyasının içerisindeki kod şu şekilde açılacaktır;

[xml]

xmlns:s="library://ns.adobe.com/flex/spark"
xmlns:mx="library://ns.adobe.com/flex/halo"
minWidth="1024"
minHeight="768">

[/xml]

Yukarıdaki kod içerisindeki ilk satır XML dokümanının deklarasyonudur. Yani kullanılan XML dokümanının versiyonunun 1.0 olduğunu ve UTF-8 şeklinde kodlandığını belirtiyor. İlk satırdan sonra uygulama tanımlaması ve uygulama içerisine eklenecek componentler yer alır. <s:Application> etiketleri arasında sizin ihtiyaç duyduğunuz kullanıcı ara yüzü yer alır. Hazırladığınız ara yüz ile kullanıcı etkileşimini sağlamak için ise ActionScript kodunu kullanabilirsiniz. Mesela uygulamaya bir Button eklemek istiyorsanız ekleyeceğiniz kod şu şekilde olacaktır;
[xml]

[/xml]
Yukarıdaki kod içerisindeki s ifadesi spark componenent paketini temsil eder. Button ifadesi kullanılan componentin adıdır, x ve y ise butonun sahne üzerindeki konumunu belirler, label ifadesi ise butunon görsel ismini temsil eder. Yukarıda ki kodda istediğiniz taktirde id özelliğini şu şekilde tanımlayabilirsiniz;
[xml]

[/xml]
Buradaki özelliklerin sıralanmasında herhangi bir kural yoktur, yani sıralama şu şekilde de olabilir;
[xml]

[/xml]
Tabii uygulamanın anlaşılır olması ve ileriye dönük bir yapı oluşturmak istiyorsanız tavsiyem birbiri ile alakalı kodları yanyana eklemenizdir. Mesela kordinatlar ve boyutları yan yana yazmanız kodun daha anlaşılır olmasını sağlayacaktır.
[xml]

[/xml]
Yukarıdaki MXML kodunun ActionScript içerisinde tanımlanması ise şu şekilde olacaktır;
[as3]
var test_btn:Button = new Button();
test_btn.label =”Buton Adı”;
test_btn. x=50;
test_btn.y=50;
test_btn.width=120;
test_btn.height=22;
addChild(test_btn);
[/as3]
Sanırım aradaki farkı aöıklayabildim. MXML dilinin basit ve anlaşılır olması bir çok kişi tarafından rahatlıkla kullanılabilmesini sağlıyor. Yukarıda ki yapıda gördüğünüz gibi gayet basit bir yapı, tabii belli bir süre sonra mutlaka ki uygulamaya ActionScript kodu eklemeniz gerekecektir.

MXML Kodlamak

MXML dilini öğrenmek için belirli bir zaman harcamanız gerekmiyor aslında, sadece kodu yazarken dikkat etmeniz gereken birkaç basit ama önemli nokta var. Eğer daha önce XML dilini az da olsa kullandıysanız zaten herhangi bir zorluk çekmeyeceksinizdir. XML dili için kodlama yaparken kullanılan kuralların aynısı MXML için de geçerli. Bunlardan birkaç tanesine basitçe burada değinceğim.

İlk olarak açılan her etiket, mutlaka kapatılmak zorundadır. Açılan bir etiketi kapamak için  ya etiketin sonuna ters slash işareti eklenir;
[xml]

[/xml]
Yada etiket başlandığı gibi aynı etiket ile kapatılır;
[xml]


[/xml]

MXML Etiketleri küçük büyük harf duyarlıdır, bu yüzden etiketlerde kullanacağız kapama etiketlerine ve etiket içerisinde kullanacağız özelliklere dikkat etmeniz gerekmektedir.

MXML içerisindeki öznitelikler(özellikler) tırak işareti(“” ) ile başlayıp bitmeli.

İç içe geçmiş MXML elementleri düzgün bir şekilde yapılandırılmalıdır;
[xml]

Buton Adı
50
50

[/xml]

MXML’mi ActionScript’mi?

Eğer Flex kullanıyorsanız temel olarak bir fark yok aslında. Yani derleyici sonunda aynı işi yapıyor diyebiliriz. MXML dili temel ihtiyaçlarınızı kesinlikle karşılayacaktır. Zaten MXML dokümanları içerisinde de ActionScript dilini kullanacağınızdan eminim. Ama bir noktadan sonra kendi componentinizi geliştirme ihtiyacı duyabilirsiniz. Tabii kendi componentinizi oluşturmaya kalktığınızda devreye ActionScript girecektir. Benim kişisel tercihim kodlarımı daha temiz ve düzenli tutmak adına elimden geldiği kadar ActionScript kullanmaya çalışıyorum. Tabii MXML uygulama tasarlamada ActionScript den daha hızlı olduğu için ActionScript’i görsel olmayan işlemler ve yeni componentlere ihtiyaç duyduğumda kullanıyorum.

Şimdilik bu kadar.